Strefa wiedzy

Wprowadzenie Pracowniczych Planów Kapitałowych to duża zmiana, jeśli chodzi o możliwości oszczędzania na przyszłą emeryturę. Sprawdź odpowiedzi na najczęstsze pytania pracowników i pracodawców związanych z wejściem w życie nowych przepisów.

Jesteśmy tutaj, żeby Ci pomóc

Pytania ogólne

  • Czy jest gwarancja odzyskania przekazanych wpłat, jeśli instytucja finansowa poniesie stratę?

    Ważną zasadą PPK jest „kryterium szczególnego bezpieczeństwa” dla inwestowanych pieniędzy. Zakłada ona m.in., że oferta funduszy inwestycyjnych musi być dopasowana do wieku uczestnika PPK. Chodzi o to, że wraz ze zbliżaniem się do 60. roku życia, polityka inwestycyjna będzie automatycznie zmieniała się w taki sposób, aby ograniczyć poziom ryzyka inwestycyjnego. Należy jednak zawsze brać pod uwagę, że inwestowanie wiąże się z ryzykiem, a środki zgromadzone w PPK nie są gwarantowane.

  • Czy można zwiększyć lub zmniejszyć wysokość wpłat do PPK?

    Zarówno pracownik, jak i pracodawca mogą w każdym czasie podjąć decyzję o zwiększeniu lub zmniejszeniu wysokości wpłat dodatkowych do PPK. W praktyce zmiany wysokości wpłat będą obowiązywać od kolejnego miesiąca. Wpłaty dodatkowe mogą być różnicowane przez pracodawcę ze względu na staż pracy lub na podstawie przyjętego regulaminu wynagrodzeń/ układu zbiorowego pracy.

  • Czy można mieć kilka rachunków PPK?

    Tak, pracownik może mieć kilka rachunków PPK. Należy pamiętać, że pracownik jest uprawniony do otrzymania tylko jednej wpłaty powitalnej oraz raz w roku dopłaty rocznej niezależnie od liczby posiadanych rachunków PPK.

  • Czy wprowadzenie PPK to kolejna reforma emerytalna?

    Nie. Ustawa o PPK nie wpływa na dotychczasowe elementy systemu emerytalnego, a jedynie poszerza jego możliwości. PPK to kolejny dobrowolny, prywatny sposób oszczędzania. Środki zebrane na indywidualnym koncie pracownika są wyłącznie jego własnością – mogą być w każdej chwili wypłacone i są dziedziczone. Państwo jedynie pomaga je pomnożyć poprzez przekazywanie wpłaty powitalnej i dopłat rocznych. 

  • Czy wpłaty do PPK przechodzą przez ZUS?

    Nie, PPK to całkowicie odrębny od ZUS system oszczędzania na emeryturę. Wpłaty dokonywane do PPK, niezależnie czy finansowane przez zatrudniającego, zatrudnionego czy państwo, nie będą powiązane z ZUS poza wyjątkami określonymi w ustawie (por. art. 83 oraz art. 105 ustawy). Pracodawca przekazuje je bezpośrednio na rachunek uczestnika PPK prowadzony przez wybraną przez niego instytucję finansową.

  • Czy wszystkie grupy zawodowe będą objęte PPK?

    PPK obejmie wszystkich pracowników bez względu na wykonywany zawód. Uczestnikami PPK nie mogą być jednak funkcjonariusze służb mundurowych oraz sędziowie i prokuratorzy, którzy objęci są odrębnym systemem zaopatrzenia emerytalnego i nie odprowadzają składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe do ZUS.

  • Kto dba o bezpieczeństwo środków w PPK?

    Nadzór nad PPK w zakresie zgodności z prawem oraz interesem pracowników i pracodawców sprawuje Komisja Nadzoru Finansowego. Instytucje finansowe muszą spełnić szereg określonych ustawowo wymogów, by zostały dopuszczone do zarządzania środkami gromadzonymi w PPK. Oszczędnościami w PPK będzie mogła zarządzać tylko instytucja, która posiada odpowiednie doświadczenie opisane w ustawie.

    Gromadzone środki będą inwestowane w fundusze zdefiniowanej daty, których polityka inwestycyjna w miarę zbliżania się pracownika do 60. roku życia będzie się automatycznie zmieniała w taki sposób, aby ograniczyć poziom ryzyka inwestycyjnego. Należy jednak zawsze pamiętać, że inwestowanie wiąże się z ryzykiem, a środki zgromadzone w PPK nie są gwarantowane.

Dla pracownika

  • Co stanie się z moimi środkami w PPK w przypadku rozwodu?

    W przypadku rozwodu są możliwe 3 warianty:

    • środki zgromadzone w PPK, przypadające Twojemu współmałżonkowi w wyniku podziału majątku wspólnego, będą przekazane w formie wypłaty transferowej na jego rachunek PPK,
    • jeśli Twój były współmałżonek nie będzie miał rachunku PPK, środki przypadające mu w wyniku podziału majątku będzie mógł otrzymać w formie pieniężnej lub wypłaty transferowej na rachunek terminowej lokaty, na warunkach wskazanych w ustawie,
    • zwrot w formie pieniężnej (art. 80 ust. 2).
  • Czy mogę obniżyć swoją wpłatę do PPK?

    Tak. Możesz obniżyć wpłatę podstawową (która standardowo wynosi 2% wynagrodzenia brutto) tylko wówczas, gdy Twoje łączne wynagrodzenie osiągane z różnych źródeł w danym miesiącu nie przekracza kwoty odpowiadającej 1,2 krotności minimalnego wynagrodzenia. W takiej sytuacji wpłata podstawowa może zostać obniżona do 0,5% wynagrodzenia brutto, tzn. może być niższa niż 2%, ale nie niższa niż 0,5% wynagrodzenia brutto.

    Możesz też w dowolnym momencie decydować o wysokości dobrowolnej wpłaty dodatkowej, która zgodnie z ustawą o PPK może wynosić do 2% Twojego wynagrodzenia brutto. Wystarczy, że złożysz pracodawcy deklarację w tej sprawie. Możesz też z jej wnoszenia zrezygnować.

    Jeżeli w wyniku weryfikacji okaże się, że osiągąłeś w którymkolwiek miesiącu, w którym wysokość finansowanych przez Ciebie wpłat podstawowych wynosiła mniej niż 2% wynagrodzenia, dopłata roczna od państwa Tobie nie przysługuje.

  • Co w przypadku, jeżeli nie dożyję wieku emerytalnego?

    Środki zgromadzone w PPK podlegają dziedziczeniu. Uczestnik PPK może wskazać, w formie pisemnej, wybranej instytucji finansowej imiennie jedną lub więcej osób, które jako osoby uprawnione mają po jego śmierci otrzymać zgodnie z przepisami art. 13 środki zgromadzone na jego rachunku. Jeżeli nie wskaże takich osób, środki zgromadzone na rachunku podlegają dziedziczeniu na zasadach ogólnych.

    Uczestnik PPK może wskazać udział poszczególnych osób w otrzymywanych przez nie środkach. Jeżeli tego nie zrobi, uważa się, że udziały tych osób są równe. Ponadto jeżeli w chwili śmierci uczestnik PPK pozostawał w związku małżeńskim, wybrana instytucja finansowa dokona wypłaty transferowej połowy środków zgromadzonych na rachunku PPK zmarłego uczestnika PPK na rachunek PPK, IKE lub PPE jego małżonka (w zakresie w jakim środki te stanowiły przedmiot małżeńskiej wspólności majątkowej) albo na jego wniosek wypłaci mu te środki w formie pieniężnej.

  • Czy muszę sam utworzyć rachunek w PPK?

    Aby utworzyć rachunek w PPK nie musisz nic robić. Twój pracodawca dokona wyboru instytucji finansowej zarządzającej PPK oraz utworzy dla Ciebie za jej pośrednictwem imienny rachunek, na którym będą gromadzone Twoje oszczędności – prywatny rachunek PPK , dzięki któremu będziesz mieć stały dostęp do swoich środków.

  • Czy mój pracodawca może zrezygnować z PPK i przestać dokonywać wpłat na mój rachunek PPK?

    O ile sam nie zrezygnujesz z uczestnictwa w programie, Twój pracodawca nie będzie mógł zrezygnować z dokonywania wpłat podstawowych na Twój rachunek w PPK. Będzie to jego obowiązek ustawowy.

  • Czy mogę zrezygnować z udziału w PPK?

    Tak. Z PPK można zrezygnować podpisując specjalne oświadczenie o rezygnacji z dokonywania wpłat do PPK oraz związanych z tym korzyści, takich jak np. wpłaty pracodawcy czy dopłaty ze strony państwa. Z uczestnictwa w PPK możesz zrezygnować zarówno na etapie tworzenia programu u danego pracodawcy, jak i w każdym dowolnym momencie w przyszłości.

  • Czy mogę skorzystać z pieniędzy w PPK przed ukończeniem 60. roku życia?

    Tak. Możesz w dowolnym momencie dokonać zwrotu środków zgromadzonych w PPK. Składając wniosek o zwrot środków, otrzymasz zgromadzone oszczędności, pomniejszone o:

    • podatek od zysków kapitałowych,
    • 30% aktualnej wartości wpłat pracodawcy - pobrane 30% zapisywane jest na Twoim indywidualnym koncie w ZUS,
    • środki pochodzące z dopłat od państwa.

    Ponadto ustawa przewiduje szczególne sytuacje życiowe, w których zgromadzone oszczędności będzie można wypłacić przed 60. rokiem życia:

    • w sytuacji poważnej choroby uczestnika, jego małżonka lub dziecka (do 25% środków, bez obowiązku zwrotu),
    • w celu pokrycia wkładu własnego w związku z zaciągnięciem kredytu na budowę domu lub zakup mieszkania, ale tylko dla uczestników przed 45. rokiem życia (do 100 % środków z obowiązkiem zwrotu w ciągu maksymalnie 15 lat).
  • Czy mogę przekazać środki na moje konto PPK z innych produktów emerytalnych?

    Nie, obecnie ustawa nie daje możliwości transferu środków z IKE, IKZE, PPE czy OFE do PPK.

  • Czy od wpłaty pracodawcy na PPK zapłacę podatek?

    Tak. Wpłaty, które w ramach PPK finansuje pracodawca, stanowią w myśl ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przychód pracownika podlegający opodatkowaniu. Pracodawca będzie zobowiązany potrącić stosowny podatek z wynagrodzenia pracownika.

  • Czy po rezygnacji z dokonywania wpłat do PPK znowu zostanę zapisany do programu?

    Tak. Pracownik, który zrezygnuje z dokonywania wpłat do PPK, będzie ponownie zapisywany do programu. Będzie się to odbywać raz na 4 lata, począwszy od 1 kwietnia 2023 r. Pracodawcy będą mieć ustawowy obowiązek informowania pracowników o zbliżającej się dacie ponownego zapisu.

  • Czy pracodawca będzie mnie informować o stanie mojego rachunku PPK?

    Nie. Taką informację powinieneś otrzymać od instytucji finansowej zarządzającej Twoim rachunkiem. Zgodnie z ustawą musi ona bowiem, w terminie do ostatniego dnia lutego każdego roku, przekazywać każdemu uczestnikowi PPK, w postaci elektronicznej albo na Twój wniosek w postaci papierowej, roczną informację o wysokości środków zgromadzonych na Twoim rachunku PPK, o wysokości wpłat dokonanych na ten rachunek w poprzednim roku kalendarzowym oraz o innych zrealizowanych na nim w tym czasie transakcjach.

  • Czy trzeba spełnić jakieś warunki aby otrzymać dopłaty od państwa?

    Tak. Wpłatę powitalną (250 zł) otrzymają pracownicy, którzy przez co najmniej 3 pełne miesiące będą uczestnikami PPK i za te miesiące dokonają wpłat podstawowych. Dopłatę roczną (240 zł) otrzymają natomiast wszyscy uczestnicy PPK (poza pewnymi wyjątkami opisanymi w ustawie), których wpłaty podstawowe i dodatkowe w danym roku wyniosą co najmniej 3,5% 6-krotności minimalnego wynagrodzenia w roku, za który dopłata jest należna. Uczestnicy, których wpłaty podstawowe są niższe niż 2% (osoby o niższych dochodach), muszą zgromadzić co najmniej 25% powyższej kwoty.

  • Ile zapłacę podatku, jeśli będę chciał wypłacić zgromadzone środki przed 60. rokiem życia?

    Chęć wypłaty środków (zwrotu) z rachunku PPK przed 60. rokiem życia wiązać się będzie z utratą ulg podatkowych i zmniejszeniem kwoty zgromadzonych środków o:

    • potrącenie do ZUS kwoty odpowiadającej 30% środków pieniężnych pochodzących z odkupienia jednostek, które zostały nabyte z wpłat finansowanych przez podmiot zatrudniający,
    • potrącenie do urzędu skarbowego kwoty podatku od zysku wypracowanego z 70% wpłat podmiotu zatrudniającego,
    • potrącenie do urzędu skarbowego kwoty podatku od zysku wypracowanego z wpłat uczestnika PPK,
    • potrącenie pełnej kwoty pochodzącej z odkupienia jednostek objętych za wpłatę powitalną oraz dopłaty roczne.
  • Jak zmiana pracodawcy wpłynie na moje oszczędzanie w PPK?

    W przypadku zmiany pracy będziesz oszczędzał w instytucji finansowej, którą wybrał Twój nowy pracodawca. Zostanie utworzony dla Ciebie kolejny rachunek PPK. Pamiętaj jednak o poinformowaniu nowego pracodawcy o wszystkich dotychczasowych umowach o prowadzenie PPK zawartych w Twoim imieniu. Środki już zgromadzone możesz zostawić w starej instytucji (po kilku zmianach pracodawcy możesz mieć kilka rachunków PPK) lub przenieść do nowej, aby wszystkie środki zgromadzić na jednym rachunku. W przypadku zmiany pracy masz cztery możliwości:

    • pozostawić środki w PPK byłego pracodawcy celem ich dalszego pomnażania,
    • dokonać wypłaty transferowej do PPK prowadzonego u Twojego nowego pracodawcy,
    • dokonać wypłaty transferowej do innego posiadanego przez Ciebie PPK,
    • dokonać zwrotu środków, tracąc ulgi podatkowe.

    Co ważne, wszystkie powyższe decyzje możesz podjąć w każdym czasie, nie tylko zaraz po ustaniu zatrudnienia, ale również w późniejszym terminie.

  • Kto wybiera instytucję finansową zarządzającą PPK?

    Wyboru instytucji finansowej dokonuje pracodawca w porozumieniu z zakładową organizacją związkową. Jeżeli w firmie, w której pracujesz, nie działają związki zawodowe, wybory dokonuje się w porozumieniu z reprezentacją osób zatrudnionych wyłonioną w trybie przyjętym u danego pracodawcy. Pracownik nie ma możliwości przystąpić do innej instytucji finansowej niż wybrana przez pracodawcę.

  • Mam jednoosobową działalność. Czy będę mógł uczestniczyć w PPK?

    Nie. Samozatrudnieni, czyli osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą, są wyłączeni spod obowiązywania ustawy. Jeśli natomiast będą zatrudniać pracowników, a będąc bardziej precyzyjnym, będą podmiotami zatrudniającymi w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 21 ustawy, będą musieli utworzyć PPK dla tych pracowników.

    Warto wiedzieć, że z dniem 1 stycznia 2021 r. podwyższeniu ulegnie limit wpłat na IKZE dla osób prowadzących jednoosobową działalność. Jeżeli prowadzisz taką działalność, ułatwi Ci to oszczędzanie. Limit z 1,2-krotności średniego wynagrodzenia (w 2019 r. to 5718 zł) wzrośnie do 1,8-krotności średniego wynagrodzenia (w 2019 r. wyniósłby 8577 zł). Należy wskazać, że osoby oszczędzające na IKZE, a więc i samozatrudnieni, sumę wpłat dokonanych na IKZE w danym roku mogą odpisać od podstawy opodatkowania.

  • Nadal jestem członkiem OFE, a chcę przystąpić także do PPK. Czy można być członkiem obu programów?

    Tak, ponieważ nie mają one ze sobą nic wspólnego. Ustawa o PPK nie jest reformą systemu emerytalnego i nie ma żadnego związku z OFE. Pracownicze plany kapitałowe można wpisać w dotychczasowy system jako kolejny prywatny III filarowy produkt oszczędnościowy. Oszczędności zebrane na indywidualnym koncie pracownika są jego własnością, mogą być w każdej chwili wypłacone i podlegają dziedziczeniu.

  • Od kiedy mogę przystąpić do PPK?

    Do PPK może Cię zapisać tylko Twój pracodawca. Od 1 lipca 2019 r. do 1 stycznia 2021 r. do utworzenia PPK zobowiązane będą kolejne grupy pracodawców – od największych po najmniejsze:

    • od 1 lipca 2019 r. – podmioty zatrudniające co najmniej 250 osób (według stanu na 31 grudnia 2018 r.),
    • od 1 stycznia 2020 r. – podmioty zatrudniające co najmniej 50 osób (według stanu na 30 czerwca 2019 r.),
    • od 1 lipca 2020 r. – podmioty zatrudniające co najmniej 20 osób (według stanu na 31 grudnia 2019 r.),
    • od 1 stycznia 2021 r. – pozostałe podmioty zatrudniające i jednostki sektora finansów publicznych.

    Jeśli dany podmiot zatrudniający należy do grupy kapitałowej, to może on przystąpić do PPK w terminie, który obowiązuje największy podmiot z grupy z największą liczbą osób zatrudnionych.

Dla pracodawcy

  • Co się stanie, jeśli dotychczasowy pracownik rozpocznie działalność gospodarczą?

    Jeśli ten pracownik nadal będzie zatrudniony na podstawie umowy o pracę u pracodawcy, który prowadzi dla niego PPK, rozpoczęcie prowadzenia działalność gospodarczej jest bez znaczenia dla tego pracownika z punktu regulacji dotyczących PPK. Nadal będą dokonywane za niego wpłaty do PPK od wynagrodzenia, które będzie otrzymywał u swojego pracodawcy.

    Inaczej będzie w sytuacji, kiedy rozpoczęcie prowadzenia działalności gospodarczej będzie związane z rozwiązaniem stosunku pracy u dotychczasowego pracodawcy. W takiej sytuacji rachunek uczestnika PPK nie będzie zasilany nowymi wpłatami. Mimo to zgromadzone dotychczas w PPK środki będą nadal inwestowane i uczestnik będzie mógł nimi dysponować w sposób przewidziany w ustawie o PPK.

  • Co się stanie, jeśli jako pracodawca nie wybiorę instytucji finansowej?

    Wyboru instytucji finansowej powinienieś dokonać w porozumieniu z zakładową organizacją związkową lub reprezentacją pracowników. Jeżeli na miesiąc przed upływem terminu, w którym jako pracodawca powinieneś utworzyć PPK (podpisać umowę o zarządzanie PPK), takie porozumienie nie zostanie osiągniete będziesz musiał dokonać samodzielnego wyboru instytucji finansowej.

    Jeśli nie utworzysz PPK w przewidzianym terminie, PFR pisemnie wezwie Cię jako pracodawcę do zawarcia umowy o zarządzanie PPK z wyznaczoną instytucją finansową (PFR TFI S.A.) albo do przekazania do PFR S.A. informacji o zawarciu umowy o zarządzanie PPK z inną instytucją.

  • Czy członkowie zarządów podmiotów zatrudniających mogą uczestniczyć w PPK?

    Uczestnikami PPK mogą też być członkowie organów korporacyjnych danego pracodawcy, np. członkowie zarządu czy rady nadzorczej. W przypadku członków rad nadzorczych możliwość uczestnictwa takiej osoby w PPK wynika wprost z przepisów ustawy o PPK. W przypadku członków zarządu decydujące znaczenie będzie miał rodzaj umowy łączący te osoby z danym pracodawcą. Członek zarządu będzie mógł zostać uczestnikiem PPK w przypadku, gdy jest pracownikiem danego podmiotu zatrudniającego lub gdy wiąże go z pracodawcą taki kontrakt menedżerski, od którego pracodawca odprowadza do ZUS składki na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Jeśli jednak to on sam opłaca składki do ZUS, to z tytułu łączącej go umowy z pracodawcą nie będzie mógł stać się uczestnikiem PPK.

  • Czy po rezygnacji z dokonywania wpłat do PPK pracownik znów zostanie zapisany do programu?

    Tak. Pracownik, który zrezygnuje z dokonywania wpłat do PPK będzie ponownie zapisywany do programu. Będzie się to odbywać raz na 4 lata, począwszy od 1 kwietnia 2023 r. pracodawcy będą mieć ustawowy obowiązek informowania pracowników o zbliżającej się dacie ponownego zapisu.

  • Czy pracodawca może różnicować wysokości procentowe wpłat dodatkowych dla poszczególnych pracowników?

    Pracodawca będzie mógł różnicować wpłaty dodatkowe biorąc pod uwagę długość okresu zatrudnienia w danym podmiocie albo treść obowiązującego regulaminu wynagrodzeń lub układu zbiorowego pracy. Pracodawca musi ustalić jasne kryteria różnicowania wysokości wpłat.

  • Czy pracownicy mogą domagać się zmiany wybranej przez pracodawcę instytucji finansowej?

    Pracownicy będą mogli domagać się zmiany wybranej przez pracodawcę instytucji finansowej. Ostateczna decyzja, czy ta zmiana zostanie dokonana, należy do pracodawcy.

  • Czy pracownik może wybrać inną instytucję finansową niż ta, którą wybierze pracodawca?

    Samodzielnie nie. Wyboru instytucji finansowej dokonuje pracodawca w porozumieniu z zakładową organizacją związkową lub - jeżeli taka nie działa w jego firmie - z reprezentacją pracowników wybraną w trybie przyjętym u tego pracodawcy.

  • Jakie kary finansowe grożą mi za niewypełnienie obowiązków związanych z PPK?

    Podmiot zatrudniający, który nie zawrze umowy o zarządzanie PPK w terminie lub nakłania pracownika do rezygnacji z oszczędzania w PPK, podlega karze grzywny w wysokości do 1,5% funduszu wynagrodzeń w danym podmiocie zatrudniającym w roku obrotowym, poprzedzającym popełnienie czynu zabronionego. Natomiast pracodawca, który:

    • nie dopełnia obowiązku terminowego zawarcia w imieniu pracowników umowy o prowadzenie PPK,
    • nie dopełnia obowiązku dokonywania wpłat do PPK w przewidzianych terminach,
    • nie zgłasza wymaganych ustawą danych lub zgłasza nieprawdziwe dane albo udziela w tych sprawach nieprawdziwych wyjaśnień lub odmawia ich udzielenia,
    • nie prowadzi dokumentacji związanej z obliczaniem wpłat do PPK,

    ​podlega karze grzywny w wysokości od 1000 zł do 1 000 000 zł.

Ta strona wykorzystuje pliki cookie. Dowiedz się więcej w Polityce prywatności
Zamknij